أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
87
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
بدون خداى تعالى هيچ مىتوانند آفريدن ؟ ! اگر مىتوانند به من نمائيد كه چه چيز آفريدند ايشان از زمين ، يا ايشان را چه شركت و انبازى است در آفريدن آسمان ؟ ! اگر هست گو حجّتى بياريد ؛ كتابى بنمائيد كه پيش ازين كتاب آمده باشد بر صحّت دعوى شما در پرستيدن بتانى يا اثرى و نشانى از علم يعنى خطّى نوشته و كتابى تصنيف كرده . قتاده گفت : علمى كه شما به آن خاصّ باشيد و كسى ديگر نباشد كلبى گفت : بقيّتى از علم اگر شما راستگويانيد . [ سوره الأحقاف ( 46 ) : آيات 5 تا 8 ] وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ مَنْ لا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ وَ هُمْ عَنْ دُعائِهِمْ غافِلُونَ ( 5 ) وَ إِذا حُشِرَ النَّاسُ كانُوا لَهُمْ أَعْداءً وَ كانُوا بِعِبادَتِهِمْ كافِرِينَ ( 6 ) وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلْحَقِّ لَمَّا جاءَهُمْ هذا سِحْرٌ مُبِينٌ ( 7 ) أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَلا تَمْلِكُونَ لِي مِنَ اللَّهِ شَيْئاً هُوَ أَعْلَمُ بِما تُفِيضُونَ فِيهِ كَفى بِهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ( 8 ) و كيست جاهلتر و گمراهتر از آن كس كه او ميخواند و مىپرستد بدون خداى تعالى آن كس را كه چون وى را بخواند اجابت نكند وى را و نتواند كه جواب دهد از آنجا كه جماد است [ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ ] تا روز قيامت يعنى هرگز جواب نتواند و گفتهاند : تا بروز قيامت كه آنجا بتبرّا جواب دهند در دنيا ندهند و از جواب دعاى ايشان غافل باشند و چون حشر كنند مردمان را « 1 » همه ايشان را « 2 » دشمن باشند و بعبادت و پرستيدن اين بتان كافر باشند و با آنكه حال اين چنين است چون آيات ما بر ايشان خوانند اين كافران مر اين قرآن حقّ و صدق را گويند كه : جادوئى ظاهر است نه كه مىگويند محمّد افترا كرده است و فرا بافته ؛ بگوى ايشان را : اگر من افترا كرده باشم و فرا بافته آن را بر خداى تعالى بسته ؛ خداى تعالى مرا عقوبت كند و اگر خواهيد كه مرا حمايت كنيد نتوانيد و مالك نباشيد براى من از خداى تعالى در دفع
--> ( 1 ) - در نسخهء قديم در هيچ يك از اين دو مورد « را » نيست . ( 2 ) - در نسخهء قديم در هيچ يك از اين دو مورد « را » نيست .